Ikusei Shuro (育成就労), Chương trình thay thế TTS từ 2027
Ngày 14/06/2024, Quốc hội Nhật Bản chính thức thông qua đạo luật thành lập chương trình Ikusei Shuro (育成就労), chấm dứt hơn 30 năm của hệ thống Thực tập sinh kỹ năng (TITP/技能実習). Đây không chỉ là thay đổi tên gọi, mà là cuộc cải cách toàn diện trong cách Nhật Bản tiếp nhận và đối xử với lao động nước ngoài.
Tại sao Nhật Bản phải thay đổi?
Hệ thống TTS (TITP) tồn tại từ năm 1993 với mục đích chính thức là "chuyển giao kỹ năng cho nước đang phát triển". Tuy nhiên, thực tế phơi bày nhiều vấn đề:
- Cơ chế bảo vệ chưa đủ: Trong một số trường hợp, người lao động gặp khó khăn nhưng chưa có đủ cơ chế hỗ trợ
- Lương thấp hơn người Nhật: Dù pháp luật quy định bình đẳng, thực tế nhiều doanh nghiệp trả lương tối thiểu
- Tỷ lệ bỏ trốn cao: Năm 2023, hơn 9.700 TTS bỏ trốn, phần lớn do điều kiện làm việc kém
- Không kết nối với visa dài hạn: TTS không được thiết kế để dẫn đến Tokutei 1 hay định cư
Trước áp lực quốc tế và nhu cầu lao động trong nước, Nhật Bản quyết định: bỏ TTS, xây mới từ đầu.
Ikusei Shuro khác TTS như thế nào?
1. Mục đích thay đổi hoàn toàn
- TTS cũ: "Chuyển giao kỹ năng" (名目, trên danh nghĩa)
- Ikusei mới: "Đào tạo + Giữ chân nhân lực" (thừa nhận thẳng: Nhật Bản CẦN lao động nước ngoài)
2. Quyền lợi người lao động được bảo vệ tốt hơn
Đây là thay đổi quan trọng. Trong Ikusei Shuro, nếu gặp tình huống khó khăn thực sự, pháp luật có cơ chế hỗ trợ qua kênh chính thức (Hello Work). Tuy nhiên, kinh nghiệm cho thấy gắn bó lâu dài với doanh nghiệp là con đường phát triển bền vững nhất: được tin tưởng, được hỗ trợ học tập và thi cử, thu nhập tăng theo năng lực thật.
3. Đào tạo tiếng Nhật bắt buộc
Doanh nghiệp Nhật phải cung cấp ít nhất 100 giờ đào tạo tiếng Nhật, và chi phí do doanh nghiệp chi trả. Mục tiêu: người lao động đạt N4 trong 3 năm, đủ để chuyển sang Tokutei 1.
4. Kết nối trực tiếp với Tokutei 1
Ikusei Shuro được thiết kế như bậc thang đầu tiên trên con đường sự nghiệp:
- Ikusei Shuro (3 năm) → Tokutei 1 (5 năm) → Tokutei 2 (không giới hạn) → Vĩnh trú
5. Bảo vệ quyền lợi nhiều lớp
- Cơ quan giám sát mới (thay thế OTIT cũ)
- Doanh nghiệp phải đóng ký quỹ bảo đảm
- Kênh khiếu nại đa ngôn ngữ
- Hình phạt nặng hơn cho doanh nghiệp vi phạm
Timeline triển khai
- 06/2024: Quốc hội thông qua đạo luật
- 2024-2026: Xây dựng quy chế chi tiết, chuẩn bị cơ sở hạ tầng
- 04/2027: Bắt đầu tiếp nhận lao động theo Ikusei Shuro
- 2027-2030: Giai đoạn chuyển tiếp, cả TTS cũ và Ikusei mới cùng tồn tại
- 2030: Xóa bỏ hoàn toàn hệ thống TTS
Ikusei Shuro có bao nhiêu ngành?
17 ngành, gần trùng khớp với 16 ngành Tokutei Ginou hiện tại, trừ 2 ngành:
- Hàng không (航空), không có trong Ikusei (yêu cầu đặc thù)
- Vận tải ô tô (自動車運送), không có trong Ikusei
Thiết kế này giúp chuyển đổi suôn sẻ: hoàn thành Ikusei ngành nào → thi Tokutei 1 ngành đó, không cần đổi ngành.
Nếu bạn đang là TTS, cần biết gì?
Nếu bạn đang ở Nhật với tư cách TTS: Không ảnh hưởng trực tiếp. Bạn hoàn thành chương trình TTS bình thường. Sau khi xong TTS, bạn vẫn chuyển sang Tokutei 1 như cũ.
Nếu bạn đang chuẩn bị sang Nhật trước 04/2027: Vẫn đi theo chế độ TTS. Không cần chờ Ikusei.
Nếu bạn đang cân nhắc sang Nhật sau 04/2027: Bạn sẽ tham gia Ikusei Shuro, chương trình tốt hơn TTS: quyền lợi được bảo vệ mạnh hơn, đào tạo tiếng Nhật bài bản, và kết nối trực tiếp Tokutei 1.
Nguồn tham khảo chính thống
- JITCO, Trang Ikusei Shuro: https://www.jitco.or.jp/esd/
- ISA, Cục Quản lý Xuất nhập cảnh: https://www.moj.go.jp/isa/
- Quốc hội Nhật, Đạo luật gốc: Luật số 83/2024
Điểm mấu chốt: Ikusei Shuro không chỉ là "TTS đổi tên". Đây là thừa nhận chính thức của Nhật Bản rằng họ cần lao động nước ngoài lâu dài, và sẵn sàng tạo con đường sự nghiệp thực sự, từ Ikusei đến Tokutei đến Vĩnh trú. Nếu bạn đang chuẩn bị đi Nhật, đây là tin tốt lớn nhất trong 30 năm qua.